 |
Welkom op de bronnenstudie van
Nina Vanden Driessche!!!
|
COMMUNICATIE BIJ DE DIEREN.
1) Wat betekent communicatie (woord, betekenis)?
Bij dieren die in een groep leven is het van levensbelang dat ze met elkaar kunnen communiceren.Communicatie is via een bepaalde manier met elkaar in contact komen om iets duidelijk te maken, een boodschap mee te delen, te waarschuwen, zelfs om gezamelijk voedsel te kunnen bemachtigen, ook bij de voortplanting, … . Hiervoor hebben ze verschillende mogelijkheden zoals: woorden, signalen, tekens of gebaren, geluiden, ... . Maar ze hebben wel geen communicatiemiddelen zoals de mens, namelijk taal en schrift.
Bron:http://www.teleacnot.nl/sites/biobits/bovenbouw/communicatie.shtml
2) Wie of wat kan er communiceren?
- Kunnen dieren aan communicatie doen?
Vroeger wist men weinig van het gedrag en de taal van de dieren. Men dacht dat alleen mensen in staat waren met elkaar te communiceren. Maar net als de mens kunnen dieren ook communiceren. Dieren communiceren op zeer verschillende manieren. Ze praten wel niet, maar ze bezitten vijf zintuigen: de reukzin, de tastzin, het gehoor, de smaak en het gezichtsvermogen. Deze gebruiken ze om met andere te communiceren of om andere te herkennen: beelden, gebaren, geuren, zelfs kleuren, geluiden,... Sommige gebruiken afstotende roepen, andere beschikken over zichtbaar opvallende baltsrituelen en weer andere nemen bepaalde houdingen aan voor de overdracht van informatie. Geluiden zijn echter de snelste manier van communicatie.
Bron: http://www.dierenjungle.nl/spreken.htm boven
3) Hoe wordt er gecommuniceerd bij dieren?
Dieren moeten communiceren om te kunnen leven. Ze moeten elkaar kunnen waarschuwen voor gevaar, een boodschap doorgeven om te zeggen dat er daar eten is of hier is mijn territorium, … . Hier zijn de verschillende soorten „dierentaal":
-GELUIDENTAAL: Geluiden zijn bij veel diersoorten het
belangrijkste middel om te communiceren. Vaak is dat het stemgeluid Het gebrul,
de kreten, het kreunen van een dier kan heel ver klinken.Door geluiden bakenen
vele dieren hun terrein af. Deze geluiden worden meestal niet alleen door de
soortgenoten begrepen, maar ook door andere diersoorten. Er zijn verschillende
dingen die hiermee worden aangetoond:
-Dreigende kreten (woedend brullen): wanneer een dier een vijand (ander dier)
wil verjagen. Men maakt hiermee duidelijk dat dit hun territorium is.
-Alarmkreten: wanneer er gevaar dreigt waarschuwen de dieren elkaar. Zo kunnen
ze nog naar een veilige plaats gaan.
-Bedelgeluiden: jonge dieren (bv: vogeltjes) maken piepende geluidjes en vragen
zo naar eten.
-In de paartijd komt het stemgeluid veel dieren goed van pas. De mannetjes hebben
dan een duidelijke boodschap voor de vrouwtjes en voor hun rivalen (tegenstanders).
-Vele vogels gebruiken hun „stemmen" niet alleen om elkaar te waarschuwen,
hun terrein te verdedigen, maar ook om hun dagelijks lied te zingen (meestal
op zonsop- en -ondergang)
-Contactgeluiden: Bij dieren die in groep leven wordt er veel meer geluid gemaakt
dan bij dieren die apart leven. Men houdt door die geluiden contact met elkaar.
VOORBEELD: DE GROENE MEERKAT.
 |
De groene meerkat is één van de spraakzaamste dieren. De apen beschikken over drie of vier verschillende 'woorden', die ze gebruiken om de leden van de groep voor bepaalde rovers te waarschuwen.Wanneer een wachtpost een arend opmerkt, produceert hij een bepaalde waarschuwingsroep, waarop de apen in de bomen zich onmiddellijk op de grond laten vallen terwijl de apen die zich daar reeds bevinden dekking zoeken. Een ander woord wordt voor luipaard gebruikt en heeft het tegenovergestelde effect, namelijk dat de apen razendsnel de boom inklimmen. Verder is er een 'woord' dat aangeeft dat er een python opgemerkt is, waarop de apen die dit horen de grond beginnen af te zoeken naar dit langzaam bewegende roofdier.Op basis van deze feiten neemt men aan dat dit soort woorden geleerd en niet erfelijk zijn, met name omdat in andere groepen andere geluiden gebruikt worden.
Bron: http://www.dierenjungle.nl/spreken.htm boven
-GEBARENTAAL: Dieren kunnen ook communiceren door houdingen,
gebaren of andere manieren van bewegen. Met zulke lichaamstaal geven ze elkaar
allerlei boodschappen door. Dikwijls hebben die te maken met vechten en stoeien.
Zo laat een hond zijn tanden zien wanner hij kwaad is, kwispelt hij met zijn
staart als hij blij is.
Soms geven dieren ‚valse signalen' (wartaal), De Virginiaanse Opossum doet
dat. Wanneer er gevaar dreigt, houdt hij zich dood. Veel van zijn vijanden zullen
hem dan niet aanvallen.
Bron, lichaamstaal bij honden: http://www.digischrift.nl/leerlingen/lessen/dierentaalbovenbouw/index.html
-GEURTAAL: Met geuren kun je signalen geven die uren en soms dagen blijven hangen. Hiermee bakenen de dieren hun territorium af, weten ze wie er langsgekomen is of waar het dier naartoe gegaan is,… . Mieren herkennen elkaar door de reuk- en smaakzin, zalmen vinden door de smaak van het water de rivier terug waar ze geboren zijn,… Er zijn zelfs dieren (vooral insekten) die door de lucht geurboodschappen versturen.
Bijvoorbeeld, de nachtvlinder: 's Nachts kunnen nachtvlinders geen gebruik maken van hun gezichtsvermogen voor het vinden van een partner. Bijna alle 's nachts levende dieren maken gebruik van geluiden om met elkaar te kunnen communiceren, ook bij insecten is dit een veel gebruikte methode. Toch maken nachtvlinders geen gebruik van geluiden voor het vinden van een partner. Opvallend is dat de voelsprieten van mannetjes bij nachtvlinders vaak beter ontwikkeld zijn dan die van de wijfjes. Dit heeft alles te maken met de wijze waarop nachtvlinders partners vinden. De wijfjes van een soort beschikken over een speciale klier waarmee zij soortspecifieke geurstoffen (Pheromonen) kunnen produceren en afscheiden. Mannetjes kunnen deze geurstoffen waarnemen met hun goed ontwikkelde voelsprieten en door tegen de wind in te vliegen "meten" zij een steeds hogere concentratie van de geurstof en zijn daardoor in staat om een paringsbereid wijfje te lokaliseren. Deze methode werkt zo goed dat mannetjes soms in staat zijn om een wijfje over een afstand van 5 kilometer te vinden!
Bron: http://www.butterflies-moths.com/communicatie_1.htm boven
-KLEUREN: Dierentaal waar kijken bij te pas komt, komt
in de natuur heel veel voor. Met kleuren kunnen allerlei boodschappen worden
overgebracht: vaak dienen ze om aandacht te trekken; de pauw spreidt zijn mooigekleurde
veren uit om het vrouwtje te lokken. De meeste mannetjes hebben mooiere kleuren
dan de vrouwtjes (vogels, vissen en insekten). Bij zoogdieren zijn kleuren niet
zo van belang, omdat ze meestal kleurenblind zijn. Maar kleuren dienen ook om
andere af te schrikken of om juist niet aan te vallen. Soms heeft een dier bijna
dezelfde kleur als zijn omgeving (= schutkleur). Dan kan je het haast niet ontdekken.
Jonge vogels hebben meestal felle kleuren in de binnenkant van hun snavel. Als
ze honger hebben openen ze dan hun bekjes; hier moet eten in!
Sommige kleuren betekenen ook dat je die dieren (beter) niet moet opeten: zoals
een bij (geel en zwart) die steekt wanneer een dier hem zou opeten. De poetser-lipvis
herken je aan zijn gestreepte lichaam en zwembewegingen, hij eet parasieten
op die andere dieren lastig maken.
-DANSTAAL: Dit is de taal van bijen, deze communiceren met elkaar via dansen. Wannneer een bij bloemen met nectar heeft gevonden gaat ze dat meteen vertellen in de bijenkast aan de anderen. Als de bloemen dicht bij de kast staan danst ze de rondedans (een cirkelvormige beweging) en als het voedsel zich verder dan honderd mter bevindt, dan danst ze de kwispeldans. De dans laat ook zien naar welke kant de andere bijen moeten vliegen en hoe ver. Hoe vlugger de dans, hoe dichter de bloemen zich bevinden bij de kast. De andere bijen dansen mee, zo begrijpen ze de boodschap. Zo weten vele bijen in een korte tijd waar het bloemenveld zich bevindt.
-COMMUNICATIE ONDER WATER: Het water in de oceaan is
veel te donker om met kleuren of gebaren te communiceren. Vele zeedieren maken
gebruik van hun geur en smaak. Deze taal is alleen mogelijk als de dieren niet
te ver van elkaar verwijderd zijn. Bij vissen en zoogdieren is geluid het belangrijkste
communicatiemiddel. Geluiden in water kunnen lange afstanden overbruggen. Wij,
als mens, kunnen die geluiden niet horen.
Dolfijnen zijn bijziend en ruiken slecht. Als voedsel zoeken maken ze geluidjes
door hun neus. Deze verplaatsen zich in het water, todat ze ergens tegenbotsen.
Dan worden ze als echo teruggekaatst. Dolfijnen luisteren met hun oren en kaken,
zo komen ze te weten wat er rondom hen gebeurt. Zo vinden ze ook voedsel.
Bronnen (boeken):
4) Hoe komt het dat dieren met elkaar kunnen communiceren over een lange
afstand?
-In het dichte oerwoud laten dieren horen waar ze zich
bevinden d.m.v geluiden. Eén van de hardste schreeuwers is de rode brulaap
in Zuid-Amerika. Door de enorme keelholte als een soort klankast voor zijn stemgeluid
is zijn gebrul tot kilometers ver te horen. Hij maakt duidelijk waar zijn territorium
is en blijft ook zo in contact met andere brulapen.
-Bij de vrouwtjesmug onstaat er ook een hoge zoemtoon doordat ze heel snel met
haar vleugels heen en weer gaat en een mannetjesmug vangt dit op met zijn antennes
op zijn kop.
-Onder water worden geluiden over een lange afstand verplaatst.
Bron (boek): -Dierentaal; David Burnie
5) Hoe komt het dat dieren hun eigen communicatie kunnen ontwikkelen zonder
het nooit te hebben aangeleerd?
Een mens leert spreken van de ouders. Maar bij dieren
is dit anders. Bij hun is de taal aangeboren. Neem nu een kuiken die nog in
een ei zit, kort voor de geboorte begint het al zacht te piepen. De hen geeft
dan antwoord, ze praten eigenlijk al voor de geboorte.
Een jong leeuwtje weet dat hij met grommen en zijn tanden laten zien andere
verjaagt. Dit is een aangeboren eigenschap, zijn instinct. Jonge dieren (vooral
bij apen) doen hun ouders na, zo leren ze ook vele dingen.
Bron (boek): -Dierentaal; M. De Jongh
6) Kunnen dieren van een andere soort (bvb: hond en kat) samen communiceren,
zonder een gezamelijke taal te hebben?
Met lichaamstaal communiceren dieren ook vaak met andere
diersoorten. Zo ziet de ene of de andere goed gezind is of hij zich bedreigd
voelt,… . Een kat die door een hond bedreigd wordt, kromt haar rug en zet
haar haren overeind, hij blaast er bij, zo lijkt hij wat groter.
De alarmkreten van een vogel begrijpen andere dieren ook, zo weten ze dat er
gevaar dreigt.
Dolfijnen communiceren in het water met walvissen. Ze begrijpen elkaar.